Жергілікті Beauveria bassiana штамдарының морфологиялық және молекулалық сипаттамасы және олардың Trialeurodes vaporariorum-ға қарсы вируленттілігі

Аңдатпа

Beauveria туысына жататын энтомопатогенді саңырауқұлақтар зиянкес жәндіктермен тұрақты биологиялық күресте қолдануға перспективалы агенттер ретінде қарастырылады. Зерттеудің мақсаты Қазақстанның оңтүстігі мен оңтүстік-шығысындағы Coleoptera отряды өкілдерінен бөлініп алынған Beauveria bassiana түрінің BC a-09 және BP2-07 нативті штамдарының морфологиялық және молекулалық сипаттамаларын зерттеу, сондай-ақ олардың жылыжай аққанатына (Trialeurodes vaporariorum) қатысты вируленттілігін бағалау болды. Колониялардың өсу жылдамдығы картоп-декстрозды агарда (PDA) және Сабуро агарында (SDA) 25 °C температурада 14 тәулік бойы анықталды. Молекулалық идентификация рибосомалық РНҚ-ның ішкі транскрипцияланатын спейсері (ITS) аймағын секвенирлеу арқылы жүргізіліп, кейін 1000 бутстреп-қайталаным қолданылған Neighbor-Joining әдісімен филогенетикалық талдау жасалды. Вируленттілік T. vaporariorum нимфаларына 1 × 10⁷ конидия/мл концентрациясындағы конидия суспензияларының әсерін 11 тәулік бойы бағалау арқылы анықталды. BCa-09 штамы екі қоректік ортада да BP2-07 штамымен салыстырғанда колониялардың айтарлықтай жоғары өсу жылдамдығын көрсетті (p < 0,01). BLAST талдауы екі штамның да GenBank деректер базасында орналастырылған B. bassiana референстік тізбектерімен ≥99% нуклеотидтік ұқсастыққа ие екенін көрсетті, бұл олардың таксономиялық тиістілігін растады. Филогенетикалық талдау нәтижесінде екі штам да 99% бутстрептік қолдаумен B. bassiana референстік изоляттарымен бір кластерге топтасты. Екі штам да T. vaporariorum-ға қатысты патогендік белсенділік көрсетті: 11-тәулікке қарай кумулятивтік өлім-жітім BCa-09 штамы үшін 87,5 ± 4,7%, ал BP2-07 штамы үшін 80,0 ± 4,1% құрады. Алынған нәтижелер зерттелген B. bassiana штамдарының вируленттілігін растайды және олардың T. vaporariorum-ға қарсы биологиялық күрес агенттері ретінде одан әрі зерттеу үшін перспективалы екенін көрсетеді.