Микроэлементтермен себу алдындағы өңдеу кезінде әртүрлі экологиялық топтардың соя сорттарының сапалық құрамы мен даму динамикасы

Аңдатпа

Мақалада сояның әртүрлі экологиялық топтарының (Glycine max (L.) Merrill) сорттарының сапалық құрамы мен дамуына микроэлементтердің әсерін зерттеу бойынша нәтижелері келтірілген. Жұмыстың мақсаты тұқым себу алдындағы өңдеу кезінде әртүрлі микроэлементтердің тиімділігін бағалау болды. Тәжірибелер 2022-2024 жылдары «Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты» ЖШС, дәнді-бұршақты дақылдар бөлімінің (ҚазЕӨҒЗИ, Алматы облысы) тәжірибелік учаскелерінде ашық каштан, сазды, сирек құмды сазды топырақтарда жүргізілді. Зерттеуде теңдестірілген кешендердің микроэлементтері қолданылды (Mo+"B"+"Zn"+"Co"). Микроэлементтерді қолдану далалық өнгіштікке, физиологияға, фенологияға және астық сапасының көрсеткіштеріне оң әсер еткені анықталды. Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы тау бөктеріндегі аймақ (ҚазЕӨҒЗИ) жағдайында егіс алдындағы микроэлементтерді өңдеуге барынша бейімделген және жауап беретін қазақстандық (Жансая, Ивушка) және Солтүстік Америка (Dawson, Supra) экотиптерінің сорттары болып табылады. Микроэлементтермен өңдеу астық өнімділігінің 1000 тұқым массасын және өнімділігін ұлғайту есебінен 16,0–18,0% тұрақты өсуін қамтамасыз етеді, сондай–ақ астық ақуызын 1,5-2,1% - ға арттырады. Осылайша, микроэлементтерді егу алдындағы өңдеу жоғары тиімділікті көрсетті және соя өсірудің интеграцияланған экологиялық таза технологиялары үшін ұсынылуы мүмкін.