Biochemical mechanisms of the effects of heavy metals on barley (Hordeum vulgare L.)

М.К.  Бейсекова; А.С.  Сату; К.Д.  Қумарғазы; М.  Мамбетова; А.  Самат; А.Ж.  Бектурова; М.Т.  Мырзабаева; А.Ж.  Акбасова; Ж.К.  Масалимов; А.Б.  Курманбаева

doi:10.32523/2616-7034-2026-154-1-120-136

Ауыр металлдардың арпаға (Hordeum vulgare L.) тигізітен әсерінің биохимиялық механизмдері

Қаралымдар: 1 / PDF жүктеулері: 0

Авторлар

М.К. Бейсекова Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті https://orcid.org/0000-0003-4097-4507
А.С. Сату Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті https://orcid.org/0009-0003-6668-5380
К.Д. Қумарғазы Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті https://orcid.org/0009-0002-0634-0316
М. Мамбетова Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті https://orcid.org/0009-0008-1758-6155
А. Самат Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті https://orcid.org/0000-0001-5112-1150
А.Ж. Бектурова Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті https://orcid.org/0000-0002-3518-858X
М.Т. Мырзабаева Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті https://orcid.org/0000-0002-7108-8578
А.Ж. Акбасова Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті https://orcid.org/0000-0002-2741-8664
Ж.К. Масалимов Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті https://orcid.org/0000-0003-3033-3888
А.Б. Курманбаева Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті https://orcid.org/0000-0001-5770-6352

DOI:

https://doi.org/10.32523/2616-7034-2026-154-1-120-136

Кілт сөздер:

мырыш, мыс, арпа, сульфитоксидаза, ауыр металдар

Аңдатпа

Экожүйенің тұтастығына және тірі организмдердің денсаулығына төнетін негізгі қауіптердің бірі – ауыр металдардың ластануының улы әсері. 1 мМ ZnSO4 және CuSO₄·6H₂O ерітінділері түрінде қолданылатын мырыш және мыс арпаның (Hordeum vulgare L.) Астана-2000 сорты өскіндеріндегі физиологиялық-биохимиялық процестерге дифференциалды әсер етеді. Сульфитоксидаза (СO) құрамында молибден бар фермент, ол сульфитті детоксикациялау мен тотығу-тотықсыздану процестерін реттеуге қатысады, алайда ауыр металл стрессіне оның реакциясы әлі де жеткілікті зерттелмеген. Бұл зерттеудің мақсаты сульфитоксидаза белсенділігінің модуляциясына Zn және Cu әсерін зерттеу болды. Zn және Cu әсерлері орташа стресс тудырып, СO белсенділігін арттыратыны байқалды, бұл сульфиттің детоксикациясын күшейтіп, жасушалардың тотығу-тотықсыздану тепе-теңдігін сақтауға ықпал етуі мүмкін. Бұл нәтижелер Zn және Cu СO реттелуіне әртүрлі әсер ететінін және СO ферментінің ауыр металл стрессі кезінде арпадағы ерте тотығу-тотықсыздану реттелуіне және қорғаныш реакцияларында қатысатыны дәлелдейді. Алынған деректер Zn және Cu өсімдіктермен өзара әрекеттесуін зерттеудің маңыздылығын көрсетіп, ауылшаруашылық дақылдарының Zn және Cu және басқа да стресс факторларына төзімділігін арттыру стратегияларын әзірлеу үшін негіз бола алады.

Жүктеулер

pdf (English)

Скачать XML

Жарияланды

2026-03-31

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Бейсекова M. ., Сату A. ., Қумарғазы K. ., Мамбетова M. ., Самат A. ., Бектурова A. ., Мырзабаева M. ., Акбасова A. ., Масалимов Z. ., & Курманбаева, А. . (2026). Ауыр металлдардың арпаға (Hordeum vulgare L.) тигізітен әсерінің биохимиялық механизмдері. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы. Биологиялық ғылымдар сериясы, 154(1), 120–136. https://doi.org/10.32523/2616-7034-2026-154-1-120-136

Жүктеу сілтемесі

Журналдың саны

Нөмір 154 № 1 (2026)

Бөлім

Статьи

Most read articles by the same author(s)

М.Ж. Айымбай, K.Е. Жанасова, A.Ж. Акбасова, С.Б. Жангазин, Д.Н. Ауганова, M.K. Бейсекова, А.Б. Курманбаева, Тұздылық стресіне өсімдіктердің жауап беру механизмдері , Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы. Биологиялық ғылымдар сериясы: Нөмір 142 № 1 (2023)
А. Самат, К. Жанасова, Ә. Солтабаева, К. Сыздык, А. Акбасова, С. Жангазин, А. Бектурова, М. Бейсекова, Р. Ермухамбетова, Ж. Нурбекова, Ж. Масалимов, А. Курманбаева, Кіші РНҚ-ның өсімдіктерде абиотикалық стресс жағдайындағы рөлі , Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы. Биологиялық ғылымдар сериясы: Нөмір 149 № 4 (2024)
М.К. Бейсекова, А. Самат, А.Б. Курманбаева, A.Ж. Бектурова, Н.Н. Иқсат, С.Б. Жангазин, Ж.К. Масалимов, Өсімдіктің патогенге төзімділігіндегі антоцианиндердің рөлі , Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы. Биологиялық ғылымдар сериясы: Нөмір 150 № 1 (2025)
А.T. Самат , Б. Бекболат, A. Солтабаева, K. Жанасова, M.T. Мырзабаева, M.K. Бейсекова, А. Бектұрова, Ж. Нұрбекова, Ж.K. Масалимов, A.Б. Құрманбаева, Жоғары температура стрессінің Hordeum vulgare L. өсуіне әсері , Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы. Биологиялық ғылымдар сериясы: Нөмір 151 № 2 (2025)
А.Ж. Бектурова, У.И. Аманбаева, А.Б. Курманбаева, К.Е. Жанасова, Р.Ж. Ермухамбетова, Ж.Б. Тлеукулова, Б.Ж. Гадильгереева, Р.Т. Омаров, Ж.К. Масалимов , Тотығу стрессінің өсімдіктердің антиоксиданттық қорғанысына әсері , Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы. Биологиялық ғылымдар сериясы: Нөмір 140 № 3 (2022)
К.Е. Жанасова, А.Б. Курманбаева, Ж.К. Масалимов, Абиотикалық стресстердің биомолекулаларға әсері , Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы. Биологиялық ғылымдар сериясы: Нөмір 137 № 4 (2021)
Д.С. Тоқашева, М.К. Бейсекова, К.Е. Жанасова, Ж.Б. Тлеукулова, А.Ж. Ақбасова, Р.Т. Омаров, Nicotiana Benthamiana өсуіне молибден, вольфрам және вольфраммен молибденнің әртүрлі мөлшерінің әсері , Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы. Биологиялық ғылымдар сериясы: Нөмір 137 № 4 (2021)
Н.Н. Иқсат, Д. Токашева, М.К. Бейсекова, У.И. Аманбаева, Ж.Б. Тлеукулова, А.Ж. Акбасова, С.Б. Жангазин, Р.Т. Омаров, Салицил қышқылы және оның биотикалық стреске өсiмдiктердiң индуцирленген тұрақтылығындағы рөлi , Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы. Биологиялық ғылымдар сериясы: Нөмір 131 № 2 (2020)
Б.Б. Ильясова, С.Б. Жангазин, А. Мадиров, А.Ж. Акбасова, А.Б. Ділдабек, Ж.Б. Тлеукулова, З.Б. Стамгалиева, Р.Т. Омаров, Вирустық инфекцияларға қарсы өсімдіктердің тетіктерін белсенділендіруге вирустық ақуыздар мен «РНК-интерференция» механизмді сөндіретін P19 протеиннің қасиеттері мен функциялары , Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы. Биологиялық ғылымдар сериясы: Нөмір 133 № 4 (2020)
Е. Мырзабеккызы, Ж.Б. Текебаева, А.Б. Абжалелов, К.А. Кулжанова, Ж.М. Бекшин, А.Ж. Темірбекова, Д.О. Евнеева, А.Т. Амантаева, А.Б. Құрманбаева, Ж.К. Масалимов, А.Б. Темірханов, Ж.А. Нұрбекова, Органикалық субстратты стратегиялық таңдау арқылы мал шаруашылығы қалдықтарының ферментациясын оңтайландыру , Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы. Биологиялық ғылымдар сериясы: Нөмір 153 № 4 (2025)

Ауыр металлдардың арпаға (Hordeum vulgare L.) тигізітен әсерінің биохимиялық механизмдері

Авторлар

DOI:

Кілт сөздер:

Аңдатпа

Жүктеулер

Жарияланды

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Журналдың саны

Бөлім

Most read articles by the same author(s)

Home

Тіл

Make a Submission

Ақпарат

лого

Счетчик