Қазақстанның Ақмола облысындағы ноқат тұқымдарындағы Aspergillus сақтау саңырауқұлақтарының молекулалық идентификациясы және әртүрлілігі
Қаралымдар: 9 / PDF жүктеулері: 5
DOI:
https://doi.org/10.32523/2616-7034-2026-155-2-8-18Кілт сөздер:
Cicer arietinum, сақтау саңырауқұлақтары, Aspergillus niger, Aspergillus fumigatus, ITS рДНҚ, фитосанитариялық мониторинг, егін жинаудан кейінгі сапаАңдатпа
Ноқат (Cicer arietinum L.) – егін жинаудан кейінгі сапасы жиі оппортунистік сақтау саңырауқұлақтарымен төмендейтін, микотоксиндермен ластануына байланысты экономикалық шығындарға және денсаулыққа әлеуетті қауіп төндіретін маңызды бұршақ дақылы. Оның ауылшаруашылық маңызына қарамастан, Қазақстанда ноқат тұқымдарын зақымдайтын сақтау саңырауқұлақтары туралы ақпарат шектеулі күйде қалып отыр. Бұл зерттеудің мақсаты Ақмола облысында өсірілген ноқат тұқымдарын ластайтын Aspergillus түрлерін бөліп алу және анықтау болды. Жергілікті ауылшаруашылық өндірісінен алынған 200-ден астам тұқым үлгілері бағаланды. Бастапқы микробиологиялық талдау мен микроскопиялық зерттеуден кейін рибосомалық ДНҚ-ның ішкі транскрипцияланатын спейсері (ITS) аймағын амплификациялау және секвенирлеу арқылы нақты молекулалық идентификация жасалды. Алынған тізбектердің филогенетикалық талдауы екі түрлі түрдің: Aspergillus niger және Aspergillus fumigatus бар екенін растады. Осы барлық жерде таралған сапрофиттердің бөлініп алынуы жергілікті климаттық факторлар мен қойма микроклиматы әсерінен ушығатын, егін жинаудан кейінгі саңырауқұлақтардың айтарлықтай көбеюін көрсетеді. Бұл нәтижелер аймақтық егін жинаудан кейінгі инфрақұрылымдағы маңызды осалдықты көрсетеді және қатаң фитосанитариялық мониторинг қажеттілігін баса айтады. Жақсартылған, тұрақты сақтауды басқару стратегияларын енгізу саңырауқұлақтармен ластануды азайту және жергілікті ауылшаруашылық өнімдерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін өте маңызды.
